Merhaba arkadaşlar. 2024'te açtığımız deneme hesaplarıyla sosyal medyada dolaşan sahte reklamları topladığımızda sayı 90'ı geçmişti. Çoğunda tanınan birinin yüzü ve sesi yapay zekâ ile kopyalanmıştı. Böyle bir reklamı ya da taklit hesabı görenin aklına gelen ilk soru genelde şu oluyor: "Bunu nereye bildireceğim?"
Cevap aslında tek bir yer değil. Önünüzdeki şey bir reklam mı, bir hesap mı, yoksa markanızın logosunu kullanan bir sayfa mı, ona göre ayrı bir yol var. Yanlış kutuya yapılan bildirim de sonuçsuz kalabiliyor. Ben bu yazıda hangi durumda hangi yolu kullanmanız gerektiğini sırayla anlatacağım.
Bildirmeden önce ekran görüntüsünü alın
Bunu en başa koyuyorum çünkü en çok atlanan adım bu. Sahte reklamlar bazen birkaç saat yayında kalıyor, sonra reklamveren kendisi kapatıyor ya da hesap siliniyor. Siz bildirim yaparken ortada bir şey kalmayabiliyor.
Telefondan ya da bilgisayardan şunları kaydedin:
- Reklamın ya da profilin ekran görüntüsü (tarih ve saat görünüyorsa daha iyi)
- Sayfanın ya da hesabın bağlantısı, kullanıcı adı
- Reklama tıklandığında açılan sitenin adresi
- Varsa size bunu haber veren müşterinin mesajı
Bunlar hem bildirim formunda işinize yarıyor hem de ileride bir avukata gitmeniz gerekirse elinizdeki tek kayıt oluyor.
Sahte reklam nasıl şikayet edilir
Akışta denk geldiğiniz reklamın sağ üst köşesinde üç nokta var. Oraya dokunup reklamı şikayet etme seçeneğine giriyorsunuz, sonra size neden şikayet ettiğiniz soruluyor. Dolandırıcılık, sahtekârlık ya da taklit gibi bir seçenek çıkıyor; menünün adı zaman zaman değişiyor ama mantık aynı. Meta'nın reklam standartları sayfasında da kullanıcıların kurallara aykırı reklamları şikayet edebildiği açıkça yazıyor.
Reklamı bir kere gördünüz ve kaybettiniz diyelim. Bu durumda Meta Reklam Kütüphanesi'ne girip sayfanın adını ya da reklamdaki bir kelimeyi aratın. Reklam hâlâ yayındaysa orada çıkıyor ve oradan da bildirebiliyorsunuz. Ben şahsen ikinci yolu daha çok seviyorum, çünkü kütüphanede aynı sayfanın yayındaki diğer reklamlarını da görüyorsunuz. Çoğu zaman bir tane sandığınız şey on tane çıkıyor.
Sizi taklit eden hesap ya da sayfa
Burada iki ayrı durum var: hesabınız var ve sahte profili görebiliyorsunuz, ya da hesabınız yok veya sahte hesap sizi engellemiş.
Facebook'ta
Sahte profile girin, kapak fotoğrafının altındaki "Seçenekler" düğmesine basın ve "Profili şikayet et"i seçin. Sahte bir sayfa ise aynı yerde "Sayfayı şikayet et" çıkıyor. Ardından ekrandaki sorular geliyor: hesabın kimi taklit ettiğini, sizi mi, bir arkadaşınızı mı, bir işletmeyi mi seçiyorsunuz. Facebook yardım sayfasında Messenger üzerinden de taklit profil bildirilebildiği yazıyor.
Facebook hesabınız yoksa ya da hesabınıza giremiyorsanız Yardım Merkezi'nde "Facebook Impostor Report" adlı bir form var. Yardım Merkezi'nde "taklit hesap" diye aratınca ona ulaşıyorsunuz.
Instagram'da
Uygulamada sahte hesabın profiline gidip sağ üstteki üç noktadan "Şikayet et"e basıyorsunuz. Ardından hesabın başka biri gibi davrandığını belirten seçeneği, sonra da kimi taklit ettiğini seçiyorsunuz.
Instagram hesabınız yoksa ya da sahte hesap sizi engellediği için profilini göremiyorsanız Instagram Yardım Merkezi'ndeki taklit hesap bildirim formunu kullanın. Form adınızı, e-postanızı ve sahte hesabın kullanıcı adını istiyor; bir de kimlik fotoğrafı. Formun kendi notunda bu kimliğin güvenli saklandığı ve 30 gün içinde silindiği yazıyor. Bir bildirimde yalnızca bir hesap bildirebiliyorsunuz, o yüzden beş sahte hesap varsa formu beş kere dolduracaksınız. Telefondan dosya yükleme takılırsa formu bilgisayardan açmanızı Instagram kendisi öneriyor.
Bir de şunu bilin: taklit bildirimini taklit edilen kişinin kendisi ya da onun adına yetkili biri yapabiliyor. Arkadaşınızın sahte hesabını görüp siz bildirebilirsiniz ama kimlik doğrulaması isteyen formlarda asıl kişinin bilgisi gerekecek.
Markanızın adı ya da logosu kullanılıyorsa
İşletme sahipleri için asıl önemli kısım burası. Birisi markanızın logosuyla sayfa açıp sizin ürünlerinizi yarı fiyatına "satıyorsa" işin içine marka hakkı da giriyor. Instagram'ın ve Facebook'un ayrı marka (trademark) ve telif hakkı bildirim formları var. Marka formu sizden tescil numaranızı, tescilin hangi ülkede yapıldığını ve ihlal eden içeriğin bağlantısını istiyor. Telif formu ise sizin çektiğiniz fotoğraf, video ya da tasarladığınız görsel izinsiz kullanıldığında işe yarıyor ve marka tescili şartı aramıyor.
Tescilli markanız varsa Meta'nın Brand Rights Protection, Türkçe adıyla Marka Hakları Koruması aracına da başvurabilirsiniz. Bu araç tek tek form doldurmak yerine Facebook ve Instagram'da markanızı kullanan reklam, gönderi ve hesapları aratıp toplu bildirim yapmanıza izin veriyor. Başvuru için tescilli bir markanız olması şart. Araca erişiminiz yoksa Meta normal marka bildirim formunu kullanmanızı söylüyor; o zaman her şeyi tek tek yapıyorsunuz. Tescilsiz işletmelerin elinde ise taklit, telif ve dolandırıcılık bildirimleri kalıyor.
Burada bir ayrımı karıştırmamak lazım. Sahte bir sayfa sizin markanızı taşıyorsa ama içerik dolandırıcılıksa, iki ayrı bildirim yapmanızda fayda var: biri fikri mülkiyet formundan, biri de uygulama içinden dolandırıcılık olarak. Birini kaçırırsa diğeri yakalayabiliyor.
Bildirimden sonra ne oluyor
Açık konuşayım: kararı Meta veriyor. Siz ne kadar doğru bildirim yaparsanız yapın, hesabın kapanacağını kimse önceden söyleyemez. Bazı bildirimler bir gün içinde sonuçlanıyor, bazıları haftalarca bekliyor, bazılarına hiç cevap gelmiyor ve bir gün bakıyorsunuz hesap yok olmuş. Facebook'ta yaptığınız bildirimlerin durumunu Yardım ve Destek altındaki Destek Gelen Kutusu'ndan takip edebiliyorsunuz.
Bir de sahte sayfalar kapandıkça yeni adla tekrar açılabiliyor. O yüzden tek seferde bitecek bir iş gibi düşünmeyin; markanızın adını ayda bir de olsa Reklam Kütüphanesi'nde aratmak iyi bir alışkanlık.
Bu arada, "Meta'da tanıdığım var, ücret karşılığı hesabı kapattırırım" diyen mesajlar alırsanız uzak durun. Ben bildiğim kadarıyla resmi formların dışında güvenilir bir yol yok ve bu mesajların bir kısmı zaten ikinci bir dolandırıcılık.
Bu reklamların nasıl kurulduğunu ve neden bu kadar inandırıcı göründüğünü araştırma yazımda ayrıca anlattım. Markanız için bu takibi düzenli yapacak birine ihtiyacınız olursa marka koruma sayfamda nasıl çalıştığımı yazdım.
Bu yazı hakkında söylemek istedikleriniz için bana yazın.
