Eskiden bir marka hakkında ne konuşulduğunu öğrenmek için Google'da adını yazıp ilk sayfaya bakardık. Ekşi Sözlük başlığı üçüncü sırada mı, Şikayetvar sayfası ilk beşte mi, ona göre dert ederdik. Şimdi buna bir soru daha eklendi: Biri ChatGPT'ye ya da başka bir yapay zekâ asistanına "X firması güvenilir mi?" diye sorduğunda cevap ne oluyor?
Cevap her zaman hoş olmuyor. Asistan iki yıl önce açılmış bir sözlük başlığını, çözülmüş ama sayfada hâlâ "çözülmedi" görünen bir şikâyeti ya da bir Reddit yorumunu özetleyip önlerine koyuyor. Bugün sizlere bu durumda neler yapılabileceğinden bahsedeceğim. Hukuki kısımlarda bir not düşeyim: avukat değilim, içerik kaldırma ya da tazminat konularında söyleyeceğim her şey "bunu bir avukata sorun" çerçevesinde.
Yapay zekâ bu bilgiyi nereden buluyor?
Web'de arama yapabilen asistanlar, cevap verirken internetteki sayfalara bakıyor ve çoğu zaman kaynak olarak kullandığı bağlantıları da gösteriyor. Bir markanın adıyla en çok konuşulan yerler forumlar, sözlükler ve şikâyet siteleri olunca cevap da oralardan besleniyor.
Reddit'in ayrı bir yeri var. OpenAI, 16 Mayıs 2024'te Reddit'le bir ortaklık duyurdu; duyuruya göre OpenAI, Reddit'in Data API'sine erişerek Reddit içeriğini kendi araçlarında daha iyi anlayıp gösterebilecek. Reddit'in benzer bir veri anlaşması Google'la da var. Türkiye'deki markalar için Reddit, Ekşi Sözlük kadar belirleyici olmayabilir, ama yurt dışına satış yapıyorsanız oradaki tek bir başlık da hesaba girer.
Yapay zekâ cevabını doğrudan düzeltebileceğiniz bir panel yok. Cevabı değiştirmenin yolu, cevabın beslendiği kaynaklardan geçiyor.
Önce ne çıktığını görün
Bir kâğıda ya da tabloya şu soruları yazın ve birkaç farklı asistana sorun: "[Marka] güvenilir mi?", "[Marka] şikâyet", "[Marka] dolandırıcı mı?", "[Marka] mı [rakip] mi?". Cevapların altında gösterilen kaynakları tek tek not edin. Aynı soruları Google'da da aratın. Çoğu zaman listenin başında aynı beş on sayfa çıkıyor.
Sonra bu sayfaları üç gruba ayırın:
- Haklı şikâyetler. Müşteri gerçekten mağdur olmuş ve sorun hâlâ ortada duruyor. Bunun bir iletişim çözümü yok; önce sorunu çözmek gerekiyor.
- Eski ya da eksik bilgi. Sorun çözülmüş ama sayfada görünmüyor, ya da yıllar önceki bir durum bugünmüş gibi duruyor.
- Hukuka aykırı olabilecek içerik. Hakaret, gerçeğe aykırı suçlama, kişisel veri paylaşımı, sizin adınıza açılmış sahte hesaplar. Bu grubun değerlendirmesi avukatın işi.
Şikâyet sitelerinde 48 saat
Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'nde 1 Ağustos 2026'da yürürlüğe giren değişiklikle, tüketici şikâyetlerinin yayımlandığı platformlarda şikâyet yayımlanmadan önce satıcıya tanınan açıklama ve cevap süresi en az 72 saatten 48 saate indi. Bu sürede cevap vermezseniz şikâyet doğrudan yayımlanıyor. Yani şikâyet platformlarındaki bildirimleri izleyen birinin olması artık daha da önemli.
Yönetmeliğin değerlendirmelerle ilgili maddesinde, tüketici mağduriyetinin giderildiğinin bildirilmesi halinde bunun doğrulandıktan sonra ilk değerlendirmeyle aynı yerde gecikmeden yayımlanmasına dair bir hüküm de var. Benim önerim şu: Sorunu çözdüğünüz müşteriden, şikâyet sayfasında bunu belirtmesini rica edin. Yapay zekâ o sayfayı okuduğunda "şikâyet var" ile birlikte "çözülmüş" bilgisini de görür.
Cevap yazarken savunmaya geçmeyin. Şikâyet sayfasındaki cevabınızı müşteriden çok, o sayfayı aylar sonra okuyacak kişi ve onu özetleyecek yapay zekâ okuyor. Sakin ve tarihli bir cevap ("siparişiniz 12 Mart'ta yeniden gönderildi, kargo takip numarası mesajla iletildi") bence en iyi savunma.
Ekşi Sözlük ve Reddit'te ne yapılabilir?
Her iki platformun da kendi kuralları ve içerik bildirme yolları var. Kişisel veri içeren, hakaret eden ya da sizin adınıza konuşan içerikleri önce platformun kendi kanalından bildirin. Reddit'te ayrıca ilgili topluluğun moderatörleri var; topluluk kurallarına aykırı bir paylaşımı onlara da iletebilirsiniz. Platformun kaldırıp kaldırmayacağına kendisi karar veriyor; olumsuz ama gerçek bir müşteri deneyimi genelde kural ihlali sayılmıyor.
Yapılmaması gereken bir şey var: sahte hesaplarla olumlu entry ya da yorum yazmak, oy manipülasyonu yapmak. Reddit'in içerik politikası oy manipülasyonunu açıkça yasaklıyor. Türkiye'de de aynı yönetmelik değişikliğiyle, satışı artırmak amacıyla sahte değerlendirme yapılmasına yönelik anlaşma yapmak ya da bu amaçla hizmet satın almak yasaklandı. Bunlar ortaya çıktığında ikinci bir başlık açılıyor ve yapay zekâ o başlığı da okuyor.
Hukuki yollar ve ChatGPT'den kişisel veri kaldırma
İçerik gerçekten hukuka aykırıysa, örneğin markanız hakkında gerçeğe aykırı bir suçlama ya da hakaret varsa, Türkiye'de içeriğin kaldırılması ya da erişimin engellenmesi için başvurulabilecek yollar var. Bu yolların çerçevesi Anayasa Mahkemesi'nin 5651 sayılı Kanun'la ilgili kararlarıyla son yıllarda değişti. Hangi yolun sizin durumunuz için açık olduğunu ve başvurunun ne kadar sürebileceğini bir avukat söyleyebilir. Benim tarafımda yapılacak iş, içeriğin tarihli ekran görüntüsünü, bağlantısını ve varsa yayılımını düzenli şekilde kayda almak; avukata giderken elinizde bu dosyanın olması işi hızlandırıyor.
Şirket sahibinin ya da çalışanların kişisel bilgileri yapay zekâ cevaplarında çıkıyorsa ayrı bir yol daha var. OpenAI'ın yardım sayfasına göre kişiler, Privacy Portal üzerinden "Remove personal data from ChatGPT responses" talebi gönderebiliyor; ChatGPT hesabınız olmasa bile. OpenAI bu talebi değerlendirirken bilginin kamuya açık kalmasında meşru bir kamu yararı olup olmadığına bakıyor. İki sınırı var: Bu yol kişiler için, marka adı için değil. Ayrıca OpenAI'ın kendi ifadesine göre bu işlem bilgiyi dış sitelerden ya da arama motorlarından silmiyor, o sitelerle ayrıca uğraşmanız gerekiyor.
Olumlu kaynakları çoğaltmak
Olumsuz içeriği silmek her zaman mümkün olmuyor. Asıl yapılabilecek şey, markanız hakkında doğru bilgi veren üçüncü taraf kaynakların sayısını artırmak. Bir asistan cevap verirken beş kaynaktan dördü güncel ve doğru bilgi veriyorsa, cevabın tonu da ona göre şekilleniyor.
- Kendi sitenizde şirket unvanı, adres, iade ve teslimat koşulları, resmî sosyal medya hesaplarınızın listesi açıkça yazsın. "Güvenilir mi?" sorusunun cevabını ilk önce siz verin.
- Google İşletme Profilinizi güncel tutun ve gelen yorumlara cevap verin.
- Satın almayı doğrulayan sistemlerle gerçek müşteri yorumu toplayın. Yönetmelik, satın almanın doğrulanamadığı mecralardan alınan yorumların yayımlanmasını yasakladı; doğrulanmış yorum hem kurala uygun hem daha inandırıcı.
- Haber değeri olan bir şeyiniz varsa basına anlatın. 2024'te ekibimle deneme hesapları açıp sosyal medyada 90'dan fazla sahte reklam topladığımızda bunu basına anlattım; bir konuda bağımsız yayınlarda adınızın geçmesi, sizin hakkınızda konuşulan şeyin yalnızca şikâyet sayfalarından ibaret olmamasını sağlıyor.
- Sektörünüzdeki dernek, fuar, dizin gibi bağımsız sitelerde güncel kaydınız olsun.
Bunların hiçbiri bir haftada sonuç vermiyor ve ben kimseye "üç ayda yapay zekâ cevabını değiştiririm" gibi bir söz vermem. Yapay zekâ araçlarının hangi kaynağı ne zaman, ne ağırlıkla kullandığını dışarıdan kimse tam olarak bilemiyor.
Bir de şu taraf var: markanız hakkındaki olumsuz içeriğin bir kısmı aslında sizin adınızla açılmış sahte hesaplardan, sahte reklamlardan doğuyor. Müşteri sahte bir sayfadan alışveriş yapıp dolandırılıyor, şikâyeti size yazıyor. Bu tür taklitleri bulup kayda almak ve platformlara bildirmek marka koruma hizmetimin bir parçası. Sahte reklam tarafını ayrıca sahte reklamlar sayfasında anlattım.
Bu yazı hakkında söylemek istedikleriniz için bana yazın.
