Bugün sizlere çok sıkıcı görünen ama bir gün başınıza gelirse en çok can yakan konulardan birinden bahsedeceğim: sitenizin alan adı ve hosting'i kimin adına kayıtlı?
Bu soru genelde bir şey ters gidince akla geliyor. Tasarımcıyla yollar ayrılıyor, ajans kapanıyor ya da sadece yeni bir firmayla çalışmak istiyorsunuz. Yeni firma "domain panelinin bilgilerini verir misiniz?" diye soruyor ve o an kimsenin elinde bir şey olmadığı ortaya çıkıyor. Alan adı tasarımcının hesabında, faturası onun adına, şifreyi bilen yok.
Alan adının kayıt sahibi siz, yani işletmeniz olmalısınız. Hosting hesabı da mümkünse sizin adınıza açılmalı. Tasarımcı ya da ajans bu hesaplara yetkili olarak erişebilir, işini yapabilir, ama mülkiyet sizde durur.
Alan adı sahipliği pratikte ne demek?
Bir alan adını satın aldığınızda bir kayıt firmasında (Natro, İsimtescil, GoDaddy, Namecheap gibi) bir hesabın içinde duruyor. Bu işin iki ayrı katmanı var. Birincisi alan adının kayıt bilgilerinde "sahip" olarak kimin yazdığı. İkincisi o alan adının hangi kullanıcı hesabının içinde durduğu. İkisi de önemli. Sahip olarak siz yazıyor olsanız bile alan adı tasarımcının hesabının içindeyse, günlük hayatta yenileme, ayar değiştirme ve transfer onun elinde oluyor.
Bu arada info@firmaniz.com gibi e-posta adresleriniz de alan adına bağlı. Alan adının kontrolünü kaybettiğinizde e-postanızın kontrolünü de kaybedebiliyorsunuz. Bence işin en tehlikeli tarafı bu.
Hosting'de durum biraz farklı. Sitenin dosyaları ve veritabanı orada duruyor. Hosting tasarımcının hesabındaysa site sizin olsa bile dosyalara ulaşmak için ona muhtaçsınız. Bazı tasarımcılar birçok müşterinin sitesini tek bir sunucuda barındırıyor; bu kendi başına kötü bir şey sayılmaz, yeter ki ayrılırken sitenin tam yedeğini almanız mümkün olsun.
Site yaptırırken neyi istemelisiniz?
- Alan adını kendi adınıza, kendi e-posta adresinizle açılmış bir hesapta kaydettirin. Tasarımcının alan adını kendisi alması gerekiyorsa sonradan sizin hesabınıza aktarılacağını yazılı olarak konuşun.
- Hosting hesabının giriş bilgileri sizde olsun.
- Sitenin yönetim paneli (WordPress gibi) için size ait bir yönetici hesabı açılsın.
- Yıllık yenileme tarihlerini kendi takviminize yazın. Kimsenin takip etmediği alan adının süresi dolabiliyor.
Bence işini düzgün yapan bir tasarımcı bu bilgileri siz istemeden, teslimle birlikte verir. İşletme bir gün başka biriyle çalışmak isterse kimseye muhtaç kalmamalı.
Web tasarımcı domaini vermiyorsa
Önce sakin bir şekilde, yazılı olarak isteyin. Mesele bazen kötü niyetten çok ihmal, unutulmuş bir şifre ya da ödenmemiş bir fatura olabiliyor. Konuşarak çözülebilecek bir şeyi hemen kavgaya çevirmeyin.
Yazışma sonuç vermezse sırayla şunlara bakın:
- Alan adının kayıt bilgilerinde sahip olarak kim görünüyor? Kayıt firmasının WHOIS sorgusundan ya da destek ekibinden öğrenebilirsiniz. Sahip olarak işletmeniz yazıyorsa elinizdeki en güçlü koz bu.
- Alan adının hangi kayıt firmasında olduğunu bulun ve o firmanın destek ekibine yazın. Sahibi olduğunuzu belgelerseniz (vergi levhası, kimlik, ticaret sicil kaydı gibi) firmanın kendi prosedürü devreye giriyor.
- Elinizde ödeme dekontları, faturalar, sözleşme ya da yazışmalar varsa toplayın.
- Sahip olarak başkası görünüyorsa ve uzlaşma yoksa iş hukuki bir boyuta geçiyor. .com gibi uzantılarda uluslararası uyuşmazlık süreçleri, .tr uzantılarında ise TRABİS'in uyuşmazlık çözüm mekanizması var. Burada bir avukatla görüşmenizi öneririm, burası benim yorum yapacağım bir alan değil.
Domain transferi nasıl işliyor?
Alan adı sizin hesabınızdaysa ve başka bir firmaya taşımak istiyorsanız adımlar kabaca şöyle:
- Mevcut firmadaki panelden alan adının transfer kilidini kaldırıyorsunuz.
- Transfer (yetki) kodunu alıyorsunuz. Bazı panellerde EPP kodu ya da auth kodu diye geçiyor.
- Yeni firmada transfer başlatıp bu kodu giriyorsunuz.
- Kayıt sahibinin e-postasına onay gelirse onaylıyorsunuz. Transfer birkaç gün içinde tamamlanıyor.
Burada dikkat etmeniz gereken bir nokta var: .com, .net gibi uluslararası uzantılarda yeni kayıt edilen ya da yakın zamanda transfer edilen bir alan adı genelde 60 gün boyunca tekrar transfer edilemiyor. ICANN'in transfer kurallarında değişiklik süreci devam ediyor, o yüzden güncel durumu firmanıza sorun. .tr uzantılı alan adları 2022'den beri TRABİS üzerinden yönetiliyor; onların transferi de yetki koduyla yapılıyor.
Bir de şu: transfer başlatmadan önce DNS kayıtlarınızın, özellikle e-posta kayıtlarının bir kopyasını alın. Firma değişince DNS ayarları sıfırlanırsa siteniz ve e-postanız bir süre çalışmayabilir.
Yeni bir site yaptırma aşamasındaysanız bu konuları en başta konuşmak çok daha kolay. Ben bu süreci nasıl yürüttüğümü web tasarım sayfasında yazdım.
Bu yazı hakkında söylemek istedikleriniz için bana yazın.
