Roma Rakamlarında Çıkarma İşlemindeki Hatalar
Roma Rakamlarında Çıkarma İşlemindeki Hatalar

Roma Rakamları Çıkarmadaki Hatalar

Roma rakamında çıkarma işlemlerini sağlıklı yapmak için öncelikle bazı roma rakamları kurallarını çok iyi bilmek gerekir.

Nedir bu Roma rakamları yazılış kuralları?

  • Hiçbir zaman 3 aynı sembol yan yana gelmemelidir.
  • Bir sayıda 3 basamaklı veya iki basamaklı fark etmeksizin sağ tarafa gelen sayı soldan küçük ise sayılar toplanarak ifade edilir. Örneğin DCX sayısı 610’ u ifade etmektedir.
  • Sol tarafa büyük yazı yazıldığında ise çıkarılarak ifade edilir. Örneğin XC ifadesi 90’ ı ifade etmektedir. X 10 ve C 100 olarak sembolize edilir ve küçük sayı başta olduğu için büyük sayıdan çıkarılır.
  • Küçük harflerin her iki tarafa sağa ve sola yazılması durumunda örneğin CDLV sayısı 455’ i ifade eder. Bu 1000 – 500 ilk soldaki sayının çıkarılması ile ortaya çıkan 500 ve L ile V arasında ki 5 – 50 ile ortaya çıkan 45 dir, Buradan 500 – 45 ifadesi 455 ‘ i ifade edecektir.
  • Bir Roma rakamı  ile en fazla MMMDCCCLXXXVIII sayısı yazılır ve bu da 388’ i karşılayan semboller bütünüdür.

Yukarıda ki kuralları bilerek çıkarma işlemi yapmak çok daha sağlıklıdır. Sağa gelen küçük sayı ile semboller toplanır ve sola gelen küçük sayı ile semboller çıkarılır ifadesi Roma rakamında çıkarma işleminde ki ana mantıktır. Ancak birkaç ifade de bu çıkarma işlemleri kuralları tam olarak işlememektedir.

Roma rakamlarında ki çıkarma işlemlerinde meydana gelen hatalara bakalım.
49 sayısı ile 24 sayısının çıkarılmasında ki hatalar;

49 sayısı sembollerde XLIV sembolü ile ifade edilir ve 24 sayısı ise Roma rakamında XXIV sembolik ile gösterilir. Burada XLIV – XXIV işleminde L – V sembolleri kalır ve bu 45 olarak sonuçlanan değerdir. Bu büyük bir problem olup eldeli işlemlerde ortaya çıkmaktadır.

13 sayısı ile 9 sayısının çıkarılmasında ki hatalar;

13 sayısı sembollerde XIII sembolünü ifade edildiği gibi 9 sayısı da IX ile ifade edilmektedir. Roma rakamları çıkarma işleminde XIII – IX ifadesinde II kalmakta ve 2 sayısını sembolize etmektedir. Bu işlemde de Roma rakamlarında çıkarma işlemi hatalarını sembollerin de verdiği değerlendirme sebebi ile görebiliriz.

Roma rakamlarında genellikle 9 ile 4 sayılarının kullanımı sırasında yapılan eksiltmelerde ki hatalarla birlikte çıkarma işlemlerinde hata çıkmasının çok daha büyük bir sebebi vardır.

Peki, Roma rakamlarında çıkarma işleminde meydana gelen hataların ana sebepleri nelerdir?

Roma rakamlarında tek başına sayı ve rakam ifade eden klasik I, V, X gibi ifadelerin daha kompleks olan hallerinin sembolize edilmesinde sayıların sembollerde göründüğü hali ile değil farklı halleri ile tanımlanmasından kaynaklıdır. Yani bir sayının sağına küçük geldiğinde toplanması, soluna büyük geldiğinde çıkarılması ve her iki yanına küçük ve büyük geldiğinde toplama ve çıkarma işlemi yapılması ortada okunan sayının sembollerde ifade edildiği gibi olmayışından kaynaklıdır.

Roma rakamlarıyla alakalı işlem yaparken, roma rakamları çeviricisi  yardımıyla roma rakamlarını çevirip işlem yapmak; işlemde hata riskini azaltacaktır.

Daha basit bir ifade ile anlatacak olursak Roma rakamlarında ki çıkarma işlemlerinde meydana gelen hataların sebebi sembollerin yazıldığı gibi okunmaması ve sembollerde ki hali ile basamaklı ifade edilmemesidir. XI veya LX sayısı bir sembol olsa da kendi içinde zaten bir çıkarma ve toplama işlemi yapmıştır. XI sayısı 10 + 1 ile yapılan 11 sayısının toplama işlemi ile oluşmasıdır. Roma rakamı  çıkarma işlemlerindeki  hataların sebebi kısaca; sayının ifade edilirken zaten bir toplama ve çıkarma işlemi yaşamış olmasıdır.

Kaynak: http://www.romenrakamlari.com

 

Yorumlar